Ukraine trước tương lai bất định

Sau hàng loạt biến cố khiến cộng đồng quốc tế phải choáng váng, Ukraine đang đứng trước một tương lai bất định khi một mặt phải lấp đầy khoảng trống quyền lực, mặt khác phải đối mặt với nền kinh tế kiệt quệ có khả năng phá sản.

Kinh tế kiệt quệ, bất ổn chính trị đã đẩy Ukraine tới một tương lai bất định Những diễn biến chớp nhoáng Ngày thứ Năm (20-2), được cho là ngày đẫm máu nhất kể từ khi phong trào biểu tình chống Chính phủ ở Ukraine bắt đầu tháng 11 năm ngoái, với rất nhiều người biểu tình được cho là thiệt mạng bởi các tay súng bắn tỉa phía cảnh sát. Một số nhân chứng cho biết, họ chứng kiến cảnh bắn đạn thật, sử dụng bom xăng và vòi rồng trên quảng trường Độc Lập của Thủ đô Kiev trong thời gian xảy ra cuộc đụng độ đẫm máu sáng 20-2. Một số người biểu tình cũng sử dụng súng để bắn về phía lực lượng an ninh. Theo thống kê mới nhất từ Bộ Y tế Ukraine, 75 người – trong đó có nhiều cảnh sát đã thiệt mạng trong cuộc biểu tình kéo dài hai ngày, bắt đầu từ 18-2, làm 571 người khác bị thương. Bộ Nội vụ Ukraine trong thời điểm đó đã xác nhận 67 nhân viên cảnh sát đã bị phe biểu tình bắt giữ. Trước đó, Bộ này cũng cho biết 8 binh sĩ nội vụ và 12 cảnh sát đã bị thương trong các vụ nổ súng. Phản ứng trước diễn biến bất ngờ hôm 20-2, Ngoại trưởng các nước Pháp, Ba Lan và Đức đã nhanh chóng tổ chức cuộc họp kéo dài nhiều giờ đồng hồ để thảo luận với Tổng thống Yanukovych về lộ trình tới giải pháp chính trị trước khi tiến hành đàm phán với các lãnh đạo phe đối lập. Cũng trong ngày 20-2, một tuyên bố từ sau cuộc họp khẩn cấp của các Ngoại trưởng EU tại Brussel nói rằng, không lý do nào có thể biện minh cho cuộc đàn áp mà cộng đồng quốc tế vừa phải chứng kiến. Đến ngày 21-2, Tổng thống Yanukovych và phe đối lập tuyên bố đã đạt được một thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc khủng hoảng. Ông Yanukovych cho hay, sẽ tổ chức bầu cử Tổng thống sớm, tiến hành cải cách hiến pháp và thành lập một chính phủ đoàn kết dân tộc. Quốc hội Ukraine bỏ phiếu phục hồi hiến pháp 2004, trong đó giới hạn quyền lực của Tổng thống. Thế nhưng chỉ sau đó một ngày, Quốc hội Ukraine bỏ phiếu bầu nhất trí trả tự do ngay lập tức cho lãnh đạo hàng đầu phe đối lập, bà Yulia Tymoshenko, người đang chịu án tù 7 năm vì tội lạm dụng quyền lực. Bà đã vẫy chào những người ủng hộ khi rời khỏi bệnh viện của nhà tù và thúc giục người biểu tình tiếp tục những gì họ đang làm. Quốc hội cũng bỏ phiếu phế truất Tổng thống Yanukovych vì không hoàn thành trách nhiệm, gây nên tình trạng bạo lực đẫm máu, bất chấp việc ông này tuyên bố quyết không từ chức và lên án người biểu tình tổ chức "đảo chính”. Sau khi Quốc hội Ukraine nhất trí tổ chức bầu cử Tổng thống sớm vào ngày 25-5 tới, Văn phòng Tổng thống và dinh thự sang trọng của ông Yanukovych ở ngoại ô Kiev bị người biểu tình chiếm giữ, bản thân ông Yanukovych buộc phải rời khỏi Kiev, vì lý do "an toàn tính mạng”. Sự việc kéo theo tình hình bất ổn ở bán đảo Crimea, khu tự trị đa phần là người Nga sinh sống. Các cuộc đụng độ đã nổ ra tại Simferopol thuộc khu tự trị Crimea giữa lực lượng ủng hộ Nga và những người ủng hộ chính quyền mới tại Kiev. Phương Tây chìa tiền, Nga rục rịch dàn quân Hàng loạt diễn biến bất ngờ xảy ra trong cuộc khủng hoảng ở Ukraine khiến cộng đồng quốc tế bất ngờ, nhiều lãnh đạo thế giới choáng váng và các bên có lợi ích lên tiếng. Sau các diễn biến, Mỹ là bên bày tỏ quan điểm nhanh nhất. Bên lề hội nghị G20 đang diễn ra lúc bấy giờ ở Sydney, Australia, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Jack Lew và người đồng cấp Nga Anton Siluanov đã có cuộc thảo luận về tình hình Ukraine, trong đó đề cập tới việc hỗ trợ quốc gia này "bắt đầu các bước cải cách nhằm phục hồi ổn định kinh tế và tìm ra con đường tới dân chủ và phát triển”. Nga và Mỹ trước giờ vẫn gặp nhiều bất đồng trong việc giải quyết cuộc khủng hoảng chính trị ở Ukraine, trong khi Mỹ và Liên minh châu Âu (EU), vốn có lập trường ủng hộ phe đối lập, cam kết sẵn sàng hỗ trợ và cấp vốn cho chính phủ mới của Ukraine. Về phần mình, Thủ tướng Nga Dmitry Medvedev hôm 24-2 cho biết, Moskva vô cùng hoài nghi về tính hợp pháp của giới chức cầm quyền ở Ukraine, đồng thời cho rằng việc một số quốc gia công nhận chính quyền này là "sai lầm”. Moskva cũng đã chỉ trích việc phương Tây ủng hộ cuộc bầu cử sớm ở Ukraine và cho rằng, việc cải cách hiến pháp của Ukraine nên được đưa ra trưng cầu dân ý. Thế nhưng, giới chức cấp cao ở phương Tây, Mỹ đã nhanh chóng có mặt ở Kiev để bàn về việc hỗ trợ kinh tế cho chính quyền lâm thời mới ở Ukraine trong bối cảnh nước này cần khoảng 35 tỉ USD để trang trải trong 2 năm tới, chưa kể khả năng vỡ nợ là rất cao. Trong nước, Ukraine nhanh chóng bắt đầu khởi động chiến dịch tranh cử Tổng thống trước thời hạn và đến ngày 26-2, Chính phủ mới tạm quyền chính thức ra mắt tại Quảng trường Độc lập. Tổng thống tạm quyền Oleksander Turchinov đã đảm nhận cương vị Tổng Tư lệnh các lực lượng vũ trang Ukraine. Cùng ngày, sau khi Mỹ tuyên bố sẽ hỗ trợ 1 tỉ USD trước mắt cho chính quyền mới của Ukraine, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ra lệnh tiến hành một cuộc tập trận khẩn cấp tại các khu vực đóng quân gần biên giới Ukraine, nhằm kiểm tra khả năng sẵn sàng chiến đấu của các lực lượng vũ trang. Moscow cũng đang đưa ra những biện pháp nhằm đảm bảo sự an toàn về cơ sở hạ tầng và vũ khí của Hạm đội Biển Đen đặt tại Crimea. Nga tỏ rõ quan ngại về nguy cơ chia rẽ đất nước giữa những người nói tiếng Nga ở phía Đông, và những người theo chủ nghĩa dân tộc và thân châu Âu ở phía Tây và đã yêu cầu Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OSCE) lên án bằng hình thức kiên quyết nhất tình trạng gia tăng những biểu hiện của chủ nghĩa dân tộc cực đoan và chủ nghĩa phát xít mới ở miền Tây Ukraine. Theo các nhà quan sát, Nga đóng vai trò quan trọng đối với tình hình Ukraine không chỉ vì đa số cư dân ở nước cộng hòa tự trị Crimea thuộc Ukraine là người sắc tộc Nga, mà còn bởi dưới thời Tổng thống Ukraine Viktor Yanukovych, Nga đã đồng ý cấp cho nước này khoản cứu trợ trị giá 15 tỉ USD như đã cam kết với Kiev cuối năm 2013. Điện Kremlin ngày 28-2 cho biết, trong cuộc điện đàm với các nhà lãnh đạo chủ chốt của EU, Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 28-2 kêu gọi nhanh chóng đưa Ukraine quay trở lại trạng thái bình thường, đồng thời cảnh báo không để bất ổn ở nước này tiếp tục leo thang. Ông cũng cho hay sẽ xem xét chính thể mới ở Kiev và sau đó mới có thể tiếp tục giải ngân gói cứu trợ 15 tỉ USD. Tương lai bất định Chỉ trong hơn một tuần, hàng loạt sự kiện bất ngờ xảy ra, từ việc Tổng thống Yanukovych bị phế truất, phải lánh nạn sang Nga, bà Yulia Tymoshenko được trả tự do, cho đến việc Kiev gấp rút chuẩn bị bầu cử sớm… khiến tương lai quốc gia này trở nên khó đoán. Sự ra đi của ông Yanukovych đã để lại một khoảng trống quyền lực trên chính trường Ukraine. Trong khi đó, lớp quyền lực tạm thời thay thế ông lại đến từ các đảng phái đối lập, dễ nảy sinh ra hai trung tâm quyền lực khác nhau, có thể đẩy đất nước đến chỗ chia rẽ. Việc ông Yanukovych xuất hiện trong một cuộc họp báo tại Nga tối 28-2, trong đó tuyên bố sẽ trở lại Ukraine và đấu tranh đến cùng vì tương lai của đất nước, cũng thêm phần khó đoán cho tương lai của nước này. Quốc hội Ukraine nhanh chóng lấp chỗ trống quyền lực bằng việc bầu ông Oleksandr Turchynov, đồng minh của "nữ hoàng khí đốt” Yulia Tymoshenko làm Tổng thống tạm quyền. Ông Turchynov lập tức hứa hẹn sẽ đưa đất nước Ukraine trở về con đường hội nhập với châu Âu. Tuy nhiên, theo nhiều phân tích, mặc dù các phe đối lập tỏ rõ lập trường thống nhất ở thời điểm hiện tại, đặc biệt sau khi mục đích chính là lật đổ ông Yanukovych được thỏa mãn, nhưng khối liên minh này cũng có thể tan rã khi có quá nhiều khoảng trống quyền lực cần được lấp đầy, làm nảy sinh các mưu đồ chính trị. Ngoài vấn đề chính trị, Ukraine còn đang phải đối mặt với nguy cơ phá sản và rất cần sự hỗ trợ tài chính nước ngoài. Nguồn: http://daidoanket.vn/index.aspx?chitiet=77281&menu=1434&style=1