Chiến dịch tranh cử Mỹ là nền dân chủ “ở trạng thái hừng hực nhất và cũng… đáng xấu hổ nhất”

 Đó là nhận định của nhà báo Mark Mardell, nhà quan sát đầy kinh nghiệm của chương trình “Thế giới trong tuần” trên Đài BBC

Cảnh báo hỗn loạn

Lý do cho nhận định của nhà báo Mardell rất đơn giản: những tác động/ảnh hưởng Trump đã gieo rắc sẽ không biến mất cho dù ông ấy có thất bại. Donald Trump gây sửng sốt cho thế giới không phải vì bản thân quá phi thường, cái chính là ông ấy đại diện cho tinh thần của một bộ phận đông đảo dân chúng Mỹ.

Câu ngạn ngữ “thắng một lá phiếu cũng là thắng” thật ra chỉ đúng một phần. Trận chiến có thắng có thua nhưng chiến tranh sẽ tiếp tục trong nhiều năm. Tại Anh, câu nói “Brexit là Brexit” được dùng để khuyến khích phe thân Liên minh châu Âu (EU) chấp nhận thất bại, nhưng người Mỹ với cơn giận trong đầu sẽ không cam chịu im lặng.

Nếu ông Trump thua, ông ấy có thể tiếp tục phản đối, dùng đến chiêu bài pháp lý hoặc đưa ra những cảnh báo “rùng rợn”.

Trong lịch sử nước Mỹ từng có một số nhân vật có sức ảnh hưởng như ông Trump xuất hiện. George Wallace là một ví dụ. Ông này tranh cử trong tư cách ứng viên độc lập năm 1968 với quan điểm bảo vệ sự phân biệt chủng tộc da trắng - da đen và chính sách kinh tế ưu đãi tầng lớp công nhân da trắng.

Wallace từng có câu nói “bất hủ”: “Có một sức mạnh phản ứng mạnh mẽ ở quốc gia này chống lại chính quyền lớn. Nếu các chính trị gia đứng ra cản trở, rất nhiều người trong số họ sẽ bị tông xe trên đường bởi một anh công nhân nhà máy dệt hoặc nhà máy thép!”.

Wallace đã thua nhưng những người ủng hộ ông ấy vẫn còn đó. Các công nhân nhà máy tiếp tục nhìn điều kiện sống và địa vị xã hội của họ đi xuống. Dư âm của sự bất mãn này tiếp tục kéo dài.

Nói ngắn gọn, dù ông Trump có biến mất trong nhục nhã sau ngày 8-11, di sản ông ấy để lại đủ sức biến đổi cả nền chính trị Mỹ.

Khó cho bà Hillary

Sau ngày ông Barack Obama được bầu làm tổng thống, "Tea Party" (Đảng Trà) gây dựng một phong trào lôi kéo những người bất mãn về chính sách thuế, giải cứu ngân hàng, mô hình chính quyền lớn… Ông Trump ngày nay đặt những vấn đề này là trọng tâm của Đảng Cộng hòa, đổ lỗi cho tự do thương mại toàn cầu, dân nhập cư tràn lan là nguyên nhân gây bất an cho người da trắng.

Mà không chỉ giới công nhân, nhiều người Mỹ thuộc tầng lớp trung lưu có thu nhập tương đối cũng phải oằn mình gánh món nợ học phí, hóa đơn y tế khổng lồ suốt đời. Thử tưởng tượng những người này sẽ cảm thấy ra sao khi nghe chính phủ dùng tiền thuế để giúp đỡ dân nhập cư bất hợp pháp giữa lúc chính họ phải vật lộn với cuộc sống? Mục tiêu của ông Trump chính là đối tượng cử tri này.

Thử đặt trường hợp bà Clinton thắng cử, lúc đó chưa chắc chỉ có mỗi áp lực từ những người ủng hộ Donald Trump. Những đồng minh cánh tả của bà Clinton cũng có thể là mối nguy. Cử tri ủng hộ ông Bernie Sander (đối thủ cũ của bà Clinton) chẳng hạn, họ có thể ghét Trump, nhưng họ tán đồng hành động tấn công nền móng chính trị cũ, người giàu có và quyền lực của ông này.

Một số khác không muốn Mỹ can thiệp quá sâu vào Trung Đông, căng thẳng quá với Nga… Vượt qua những thứ đó, bà Clinton vẫn còn phải chịu cái biển hiệu “bà ấy chiến thắng chỉ vì không phải là Trump” gắn bên ngoài Nhà Trắng.

Về phần Đảng Cộng hòa, khi ông Trump càng tiến lên, họ càng mắc kẹt trong thế tiến thoái lưỡng nan. Sớm hay muộn họ cũng phải đưa ra lựa chọn dứt khoát (kể cả phải quyết liệt chống toàn cầu hóa, tự do thương mại…). Nếu không làm vậy, dù hệ thống lưỡng đảng của Mỹ khá bền vững nhưng rủi ro một phong trào phản đối bùng nổ là có thật và ai biết nó sẽ dẫn đến điều gì.

Donald Trump thành tổng thống có lợi cho Trung Quốc

Một số người ủng hộ Trump đơn giản để thấy “hệ thống dân chủ của Mỹ trở nên ngớ ngẩn”, Yao Lin, thuộc phòng chính sách công của đại học City University of Hong Kong chia sẻ với Business Insider.

Theo Lin, những người này không thực sự yêu thích Trump mà chỉ muốn “thấy nước Mỹ sụp đổ khi Trump nắm quyền tại Nhà Trắng”. “Họ thường chia sẻ những bài báo ủng hộ Trump trong khi không thực sự ủng hộ ứng viên tổng thống này”, Lin nhận định.

Trong khi đó, một số khác lại thực sự về phe Trump. Họ ủng hộ các chính sách, lập trường và uy tín của Trump, so sánh ông với một số lãnh đạo như Vladimir Putin, Tập Cận Bình hay Mao Trạch Đông. Theo Lin, nhiều người thích thú với tư tưởng biệt lập của ông này. Họ tin rằng tư tưởng này sẽ giúp Trung Quốc có cơ hội trở thành số một thế giới hoặc phát triển quan hệ khăng khít hơn với Mỹ. Ý kiến khác cho rằng: Việc Trump chỉ trích NATO là “lỗi thời” sẽ mở đường cho sự phát triển quân sự của Trung Quốc. Sự phản đối của Trump đối với chính sách ủng hộ vô điều kiện của Mỹ cho Philippines, Nhật Bản và Hàn Quốc có lợi cho Trung Quốc. Việc Trump gợi ý Trung Quốc kiểm soát Triều Tiên sẽ tiếp thêm sức mạnh cho Trung Quốc trên bán đảo Triều Tiên. Ngay cả chính sách với người Hồi giáo của Trump cũng đang nhận được sự đồng tình tại Trung Quốc

Lê Hòa

Lược ghi từ http://cafef.vn

Nước Mỹ đi về đâu sau cuộc bầu cử?

Dù Trump hay Clinton làm tổng thống thì nước Mỹ sau cuộc bầu cử cũng trở thành một quốc gia bị chia rẽ sâu sắc. Đây sẽ là trở ngại rất lớn cho chính phủ kế nhiệm.

Cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2016 đang thể hiện sự thiếu văn minh và khác biệt quá lớn giữa các ứng viên: Donald Trump, một doanh nhân đi ngược lại các nguyên tắc truyền thống của xã hội, đại diện đảng Cộng hòa và Hillary Clinton, chính trị gia "kiểu mẫu" của đảng Dân chủ.

Nó cũng cho thấy những vết nứt sâu trong lòng xã hội Mỹ và khiến hình ảnh của cường quốc này bị hủy hoại trong mắt thế giới. Mặc dù vậy, mùa bầu cử bị nhiều người lên án là “xấu xí”, “vô nghĩa” này rồi cũng kết thúc. Câu hỏi đặt ra là điều gì sẽ xảy đến tiếp theo với nước Mỹ?

Cuộc đua tổng thống Mỹ năm 2016 giữa ứng viên đảng Dân chủ Hillary Clinton và đối thủ đảng Cộng hòa Donald Trump đang ở vào giai đoạn nước rút căng thẳng. Nhiều người đánh giá đây là một mùa bầu cử "xấu xí" và "vô nghĩa". Ảnh: CNN

Các số liệu thăm dò vào thời điểm hiện tại đều cho rằng cựu Ngoại trưởng Clinton sẽ đánh bại tỷ phú Trump, nhưng chúng ta không nên nhầm lẫn số liệu khảo sát với thực tế. Cuộc trưng cầu dân ý Brexit về tư cách thành viên của Anh trong Liên minh châu Âu (EU) hồi tháng 6 là một thí dụ.

Hầu hết những nhà quan sát khi đó tin rằng chiến thắng tất yếu thuộc về phe "ở lại" song kết quả đã làm họ “sốc nặng”. Hay gần đây hơn, đầu tháng 10, người dân Colombia bất ngờ từ chối thỏa thuận hòa bình lịch sử với quân nổi dậy Farc, trái ngược hoàn toàn dự kiến ban đầu của chính phủ.

Tất cả những thực tế trên chỉ ra rằng chiến thắng với Clinton dù rất gần, không có gì bảo đảm điều đó là chắc chắn cho đến khi cuộc bỏ phiếu chính thức diễn ra ngày 8/11.

Chia rẽ sâu sắc

Chúng ta không biết đích xác Trump hay Clinton thắng cuộc nhưng có thể khẳng định một điều: Dù ai làm tổng thống hay đảng nào chiếm đa số trong quốc hội thì nước Mỹ sau cuộc bầu cử cũng sẽ trở thành một quốc gia bị chia rẽ. Chính phủ sẽ bị phân liệt giữa đảng Dân chủ và Cộng hòa. Không đảng nào được bên kia ủng hộ để hiện thực hóa những mục tiêu đã đặt ra.

Tuy nhiên, không nên lầm tưởng rằng thứ duy nhất chia rẽ chính trị Mỹ là sự bất đồng giữa đảng viên Cộng hòa và Dân chủ. Trong nội bộ mỗi đảng, sự chia rẽ cũng vô cùng phức tạp và sâu sắc.

Những bè phái lớn và cực đoan áp đặt ý chí mạnh mẽ lên phần còn lại. Đây mới chính là nhân tố đẩy hai đảng sang hai thái cực đối lập nhau: Đảng Dân chủ về cực tả còn đảng Cộng hòa về cực hữu. Điều này khiến cho những người chủ trương ôn hòa ở cả hai đảng khó lòng đạt được bất cứ thỏa hiệp nào.

Cuộc bầu cử tổng thống 2016 còn đẩy mâu thuẫn trong chính trị nội bộ Mỹ lên cao hơn nữa. Nếu Clinton đánh bại Trump, những đảng viên Cộng hòa sẽ mặc định rằng bà thắng nhờ vào sự kém cỏi của nhà tỷ phú. Họ sẽ nói bà chỉ có thể là tổng thống “một nhiệm kỳ” vì nước Mỹ cần sự thay đổi, không thể để người của đảng Dân chủ làm tổng thống 4 nhiệm kỳ liên tiếp.

Rất nhiều đảng viên Cộng hòa (đặc biệt là những người cho rằng chiến thắng của bà Clinton không chính đáng) sẽ tìm cách làm cho chính phủ dưới quyền cựu ngoại trưởng trở thành một chính phủ thất bại. Điều này cản trở bà Clinton tiếp tục chạy đua tổng thống năm 2020.

Kịch bản tương tự cũng xảy ra nếu ông Trump thắng cuộc. Hầu hết đảng viên Dân chủ (và một số đảng viên Cộng hòa), những người vừa “phục hồi” sau cú sốc bà Clinton bị nhà tỷ phú đánh bại, sẽ coi ưu tiên số một là ngăn chặn ông Trump chạy đua tổng thống nhiệm kỳ thứ hai.

Tỷ phú New York chắc chắn sẽ gặp không ít khó khăn trong việc điều hành chính phủ, trong bối cảnh các kế hoạch của ông vốn bị những người hoạch định chính sách chỉ trích gay gắt.

Đối nội khó khăn

Nói như vậy không có nghĩa là nước Mỹ sẽ không đạt nổi một tiến bộ nào trong nhiệm kỳ tổng thống mới. Đảng Dân chủ và Cộng hòa vẫn có thể đồng quan điểm về một số vấn đề nhất định.

Chính phủ kế nhiệm ít nhất có thể ban hành luật pháp hỗ trợ việc hiện đại hóa các cơ sở hạ tầng lạc hậu, tiến hành cải cách hệ thống thuế, đặc biệt là giảm thuế cho các doanh nghiệp và tăng thuế đối với người giàu.

Thậm chí quốc hội và chính phủ có thể thống nhất đưa ra những cải cách đối với chương trình bảo hiểm y tế “ObamaCare”, thành tựu quan trọng của Tổng thống Obama nhưng còn vấp phải không ít trục trặc trong quá trình thực hiện.

Tuy nhiên, các vấn đề còn lại đòi hỏi sự hợp tác giữa tổng thống và quốc hội sẽ khó được giải quyết trong một sớm một chiều. Một trong số đó là cải cách nhập cư, câu chuyện gây nhiều tranh cãi ở Mỹ cũng như châu Âu.

Vấn đề khác cần quan tâm là thương mại. Cả Trump và Clinton đều phản đối hiệp định Đối tác thương mại xuyên Thái Bình Dương (TPP) mặc dù thỏa thuận này có lợi cho kinh tế và vị thế lâu dài của Mỹ trên trường quốc tế. Khó khăn càng gia tăng trong bối cảnh thâm hụt ngân sách và nợ công tăng lên do chính phủ không cắt giảm chi tiêu.

Chính sách ngoại giao khó đoán định

Tác động của cuộc bầu cử lên lĩnh vực đối ngoại có phần khác so với đối nội, do hiến pháp Mỹ trao cho tổng thống quyền lực rất lớn trong lĩnh vực này.

Theo hiến pháp, tổng thống là quan chức liên bang chịu trách nhiệm tối cao về các mối quan hệ đối ngoại của Mỹ. Tổng thống có thể triển khai (hoặc từ chối triển khai) lực lượng quân sự mà không cần sự chấp thuận của quốc hội.

Tổng thống còn có thể thay đổi chính sách đối ngoại thông qua đàm phán "hiệp định hành pháp" với nước khác mà không cần đến sự phê chuẩn của Thượng viện. Tổng thống Obama trên thực tế đã dùng quyền hành pháp để nới lỏng các rào cản thương mại và du lịch với Cuba trong thời gian qua.

Nếu trở thành tổng thống thứ 45 của Mỹ, bà Clinton được dự đoán sẽ sử dụng quyền hạn rộng lớn trên để thiết lập “vùng an toàn” ở Syria, cung cấp thêm vũ khí phòng thủ cho Ukraine, có những biện pháp cứng rắn hơn với Triều Tiên nếu nước này tiếp tục chương trình hạt nhân và tên lửa.

Chính sách đối ngoại của cường quốc số một thế giới sẽ khó đoán định hơn nhiều nếu người bước chân vào Nhà Trắng là Donald Trump. Ông dù sao cũng không phải là một chính trị gia. Những phát ngôn, tuyên bố của vị tỷ phú về chính sách đối ngoại bị chỉ trích là “mập mờ”, “thiếu hiểu biết” và không khác gì một mớ hỗn độn.

Chúng ta chỉ có thể dự đoán rằng nước Mỹ dưới sự lãnh đạo của Trump nhiều khả năng sẽ lánh xa những đồng minh truyền thống ở châu Âu, châu Á và tách biệt khỏi Trung Đông.

Tương lai Mỹ ra sao sau cuộc bầu cử tổng thống vẫn còn là một câu hỏi mở. Điều duy nhất mà chúng ta có thể khẳng định là cuộc bầu cử này sẽ tác động mạnh mẽ tới 96% dân số còn lại của thế giới không kém gì người dân Mỹ.

Nguồn: http://cafef.vn/nuoc-my-di-ve-dau-sau-cuoc-bau-cu-20161107100607323.chn